عنوان مقاله: مزیت رقابتی برمبنای تکنولوژی گروهی
مولف/مترجم: علیرضا منصوری
موضوع: مدیریت تولید و عملیات
سال انتشار(میلادی): 2002
وضعیت: تمام متن
منبع: ماهنامه تدبیر-سال سیزدهم-شماره 120
تهیه و تنظیم: پایگاه مقالات مدیریت
چکیده:
انعطافپذیری، بهعنوان سلاحی جدید برای ورود به بازارهای رقابتی، از روشهای گوناگونی محقق میشود. بهدلیل اینکه بسیاری از روشها برای تحقق انعطافپذیری، باعث افزایش هزینههای تولید میگردند و همچنین نیاز به سرمایهگذاریهای عمده دارند لذا استفاده از آنها برای بسیاری از شرکتها عملی نیست. از اینرو برای کسب مزیت رقابتی، فرایند تولید باید تغییر کند. اتخاذ مفاهیم تکنولوژی گروهی میتواند در این زمینه راهگشا بوده و انعطافپذیری را بدون افزایش در هزینههای تولید یا قربانیکردن کیفیت محصول امکانپذیر ساخته و به بهبود وضعیت رقابتی برای شرکت منجر گردد. تکنولوژی گروهی از تشابهات موجود در قطعات برای طراحی و تولید بهتر محصولات استفاده کرده و قطعات مشابه را در یک خانواده گرد آورده و به تولید آنها درون یک سلول میپردازد که از ماشینهای غیرمشابه تشکیل میشود. و بدینترتیب مزایایی برای سیستم بهوجود آورده و انعطافپذیری بهوجود آمده به کیفیت بالای محصول، سودآوری و ارائه خدمات بهتر به مشتریان منجر میگردد.
مقدمه
قدرت یک مزیت رقابتی برمبنای کیفیت بالای محصول، هنگامی که اکثر شرکتها محصولات خود را بهبود میبخشند، رو به زوال است و رفته رفته کیفیت در محیط تولیدی به یک مسئله شناخته شده تبدیل میگردد، از این رو شرکتها باید به فکر گزینش سلاح رقابتی جدید باشند تا در آینده نیز بتوانند از مزیت رقابتی سود جویند. انعطافپذیری ابزاری است که میتواند مبنای مزیت رقابتی قرار گیرد. در شرکتهای تولیدی، انعطافپذیری به روشهای گوناگونی محقق میشود و شرکتهایی که روش تکنولوژی تولید انعطافپذیر را بهکار میبندند بیشتر از سایر شرکتها میتوانند در برابر تغییرات سریع بازار، افزایش رضایت مشتری و افزایش سودآوری واکنش نشان دهند. بهطوری که تحقیقات نشان میدهد اتخاذ و استفاده از روش تکنولوژی تولید انعطافپذیر، سطح رقابت آینده یک سازمان را تعیین میکند.
تکنولوژی گروهی
از تکنولوژی گروهی که اصول علمی آن در سال 1958 میلادی توسط اپیتز (OPITZ) در آلمان بنا نهاده شد تعاریف و برداشتهای گوناگونی ارائه گردیده است. بهطوری که عدهای از صاحبنظران (...,1998(BURBIDG 5791, DAVID BEN آن را یک فلسفه تولیدی جدید میدانند که معایب دو فلسفه تولید سفارشی و تولید انبوه را حذف و مزایای آنها را در خود جمع کرده است. گروهی دیگرFRAZIER, SPRIGGS. ) (1996 آن را یک سیستم تولیدی همانند دیگر سیستمهای تولید از قبیل تولید ناب، تولید انعطافپذیر و... بر میشمرند و برخی (1995(JENSEN, MALHOTRA. نیز به تکنولوژی گروهی فقط بهعنوان یک نحوه استقرار نگاه کرده و آنرا مترادف استقرار سلولی در نظر میگیرند. علیرغم برداشتهای متفاوت از تکنولوژی گروهی و پیدایش پیشرفتها در زمینه چگونگی بهکارگرفتن آن طی دهههای گذشته اصول علمی آن ثابت بوده و تمامی صاحبنظران آن را استفاده از تشابهات موجود در قطعات برای طراحی و تولید بهتر محصولات میدانند.
تکنولوژی گروهی با تشکیل خانواده قطعات آغاز میگردد. از این رو قطعاتی که خصوصیات طراحی و تولیدی مشابهی دارند به روشهای مختلف کیفی از قبیل روش بازرسی چشمیVISUAL INSPECTION METHOD) )، روش تجزیه و تحلیل جریان تولید(PRODUCTION FLOW ANALYSIS METHOD=PFA) و... یا روشهای کمی برمبنای ضرایب شباهت شناسایی و در یک خانواده قرار میگیرند و هرخانواده در یک سلول تولید میگردد که انواع ماشینهای موردنیاز غیرمشابه در آن وجود دارند.
بدین ترتیب بهکارگیری تکنولوژی گروهی مستلزم تغییراتی اساسی شامل آرایش مجدد دستگاهها و ماشینآلات از یک نحوه استقرار وظیفهایFUNCTIONAL ) LAYOUT) به یک سری استقرارهای محصولگراPRODUCT - ORIENTED ) LAYOUTS) است.
بهدلیل اینکه در تولید سلولی همه قطعاتی که در یک سلول تولید میشوند، مشابه هستند، زمانهای تنظیم(SETUP TIME) نسبتاً کوتاه است و این زمانهای تنظیم کوتاهتر اندازههای دسته(BATCH) کوچکتر را از نظر اقتصادی توجیه میکند. دلیل مطلوبیت دستههای کوچکتر بدینخاطر است که منجر به مزایایی از قبیل زمانهای انتظارLEAD ) TIME) کوتاهتر، کار در جریان فرایندWORK IN PROCESS) )، نیازمندیهای فضایی، دورریختگی(SCRAP) و اصلاح(REWORK) کمتر و در نهایت کاهش هزینهها میگردد.
اپراتورها در یک سلول تولیدی دارای عدم تمرکز وظایف بوده و نیازمند فراگیری چندین مهارت برای اداره بیش از یک ماشین در یک زمان واحد هستند که این موضوع خود به مزایایی از قبیل ردیابی سریعتر و آسانتر قطعه، پذیرش مسئولیت برای کیفیت و افزایش رضایت شغلی منجر میگردد.
کاربرد کدگذاری
چنانچه کدگذاری و طبقهبندی قطعات در روش تکنولوژی گروهی بهکار گرفته شود و قطعات براساس یکی از طرحهای کدینگ، کدگذاری و طبقهبندی گردند مزایای حاصل از تکنولوژی گروهی دوچندان گردیده و انعطافپذیری آن افزایش مییابد. از جمله کاربردهای یک سیستم کدگذاری در یک محیط تکنولوژی گروهی میتواند در طراحی قطعات و محصولات باشد که طراح نیاز به طراحی مجدد یک قطعه جدید نداشته و با فراخوانی قطعات مشابه در پایگاه دادههای سیستم کدگذاری میتواند قطعه جدید را باتوجه به قطعات مشابه سریعتر و سادهتر طراحی کرده و از دوبارهکاری پرهیز کند. از جمله کاربردهای دیگر آن در برنامهریزی فرایند است و هر زمان که قطعه جدیدی طراحی میشود، طراح فرایند، طرحهای موجود را بررسی کرده و تصمیم میگیرد کدام ماشین ابزار باید قطعه جدید را تولید کند و کدام عملیات و باچه توالی باید انجام شود.
کدگذاری در محیط تکنولوژی گروهی میتواند در زمینههای دیگر نظیر خریدو فروش برای کاهش تعداد خریدهای انواع مختلف قطعه و ارائه خدمات بهتر به مشتریان هنگامی که سفارشهایی دریافت میشود و همچنین استفاده بهینه از شرایط استثنایی در بازار و ارائه منطقی و سریعتر قیمت نیز کاربرد داشته باشد.
نتایج انعطافپذیری
تکنولوژی گروهی با داشتن مزایایی چون طراحی آسانتر قطعات، استانداردشدن تعویض و تنظیم ابزار و کاهش تنظیمها، کاهش حملونقل مواد، کنترل بهتر تولید و کاهش کار در جریان فرآیند، طراحی دقیقتر و سادهتر فرایند و نهایتاً افزایش رضایت کارکنان میتواند انعطافپذیری را بهعنوان یک مزیت رقابتی برای سازمان بهارمغان آورده و به کیفیت بالای محصول، سودآوری و ارائه خدمات بهتر به مشتریان منجر گردد.
الف - بهبود کیفیت محصول: بهبود کیفیت محصول در تکنولوژی گروهی بهدلایل زیر حاصل میشود. نخست: چون اپراتورها در یک سلول، مجموعه قطعات مشابهی را تولید میکنند در تولید آن قطعات مهارت خاصی مییابند لذا اشتباهات کمتری خواهند داشت. دوم: اینکه چون اندازه دستهها در تکنولوژی گروهی کمتر میشود بههنگام بروز یک اشتباه در یک دسته، قطعات معیوب کمتری تولید میشود و نهایتاً: بهدلیل نزدیکی ایستگاههای کاری در یک سلول، اپراتورهای ماشین عموماً با همه عملیات در سلول آشنایی دارند و این عامل به آنها اجازه میدهد که بیشتر اشتباهاتی را شناساییکنندکهطیعملیاتقبلیایجادشدهبودند.
ب - بهبود سودآوری: تکنولوژی گروهی و انعطافپذیری بهوجود آمده از طریق آن، سود یک شرکت را بهوسیله کاهش هزینهها، افزایش ظرفیت و بهبود در فرآیند تخمین هزینهها افزایش میدهد.
پایینآوردن هزینههای تولیدی در تکنولوژی گروهی از طریق کاهش زمانهای تنظیم و کاهش حملونقل مواد، کاهش کار در جریان ساخت و در نتیجه آزادشدن سرمایه و کاهش زمان طراحی محصول جدید و... که به کاهش هزینههای سربار کمک میکنند بهدست میآید.
افزایش ظرفیت نیز از طریق کاهش زمانهای تنظیم ایجاد میشود، بدینترتیب که در زمانهای تنظیم هیچ محصولی تولید نمیشود. بنابراین، هنگامی که کاهشی در زمانهای تنظیم بهوجود آید، زمان ذخیره شده میتواند به تولید محصولات اضافی اختصاص یابد و بهسودآوری منجر شود.
باوجود سیستمهای کدگذاری و طبقهبندی قطعات، شرکتها کار تخمین هزینههای تولیدی و ارائه قیمتهای پیشنهادی برای محصولات سفارشی را سریعتر و بهتر انجام میدهند که این تخمین بهتر هزینهها به کاهش عوامل نامطمئن محیطی میانجامد و به سودآوری شرکت کمک میکند.
ج - بهبود ارائه خدمت به مشتری: یکی از مهمترین جنبههای انعطافپذیری تکنولوژی گروهی در ارائه خدمات بهتر به مشتریان متبلور میگردد که به وضعیتهای جدید رقابتی منجر خواهد شد و این بهبود و افزایش سطوح خدمت به مشتری در بخشهای زیر مطرح است:
1 - کاهش زمانهای انتظار (تاخیر): سلولهای تولیدی چنانکه پیش از این ذکر گردید زمانهای انتظار را کاهش میدهند. این کاهش زمانهای انتظار به شرکتها در پاسخگویی بیشتر به مشتریان کمک میکند و هنگامی که مشتریان برای حداقلکردن سطح موجودیهای خود کوشش میکنند. توانایی برآوردن نیاز آنها با یک زمان تاخیر کوتاه میتواند ارائه خدمتی بهینه بهآنان باشد. بخصوص شرکتهایی که سیستمهای تولید بهموقع(JIT) را بهکار میگیرند، تامینکنندگان آنها باید سعی کنند زمانهای تاخیر را کاهش دهند و سطح موجودیهای آنها را بهحداقل برسانند.
2 - تعهدات تحویلی مطمئنتر: یک بخش مهم از جوابگویی در برابر مشتریان برآوردن انتظارات آنان است. تکنولوژی گروهی از طریق کاهش زمانهای انتظار به شرکتها در تخمین تاریخهای تحویل کمک میکند تا تعهدات تحویلی مشتریان خود را بهموقع برآورده سازند.
3 - ردیابی ساده وضعیت سفارش: هنگامی که مشتری در مورد وضعیت سفارش جستجو میکند پرسنل تولید و فروش بهراحتی میتوانند سلولی را که در آن قطعه یا محصول موردنظر تولید میشود ردیابی کرده و اطلاعات موردنظر را در اختیار مشتری قرار دهند. از این گذشته چون سلولهای کاری از کار در جریان فرایند(WIP) کمتری برخوردارند. پیداکردن موقعیت یک سفارش خاص با سرعت امکانپذیر است.
4 - کاهش زمان طراحی محصول جدید: چنانکه شرکتی بخواهد بازار یک کالای جدید را به خود اختصاص دهد و نخستین شرکتی باشد که به بازار یک محصول جدید وارد میشود کوتاهکردن دورههای زمانی طراحی میتواند یک منبع مزیت رقابتی برای وی محسوب گردد. در این زمینه چنانکه پیش از این ذکر گردید، سیستمهای کدگذاری و طبقهبندی کالا میتوانند زمان طراحی محصولات جدید را کاهش دهند.
5 - استانداردکردن آسانتر اجزاء فرعی محصول: استانداردکردن اجزاء فرعی محصول (تمرکز بر شناخت وجوه اشتراک محصولات واجزاء فرعی)، تعمیر و تعویض قطعات موردنیاز برای ارائه خدمت به مشتریان را کاهش میدهد. در طول زمان شرکت سطح بالایی از اشتراکات در طراحیها را بهدست میآورد و از این رهگذر تعداد طراحیهای مختلف یا قطعاتی که شرکت تولید میکند محدود میشود. افزایش اشتراکات اجزاء فرعی، به یک شرکت در نگهداری سطح پایینتری از موجودیهای موردنیاز برای نگهداری، تعمیرات و عملیاتMRO) )کمک میکند. بدینترتیب بااستانداردشدن اجزاء فرعی، شرکتها میتوانند هزینه موجودی و سطح خدمت به مشتری را بهعنوان قسمتی از استراتژی رقابتی خود متعادل کنند.
6 - پایگاه دادههای در دسترس برای فروشندگان: سیستم کدگذاری و طبقهبندی برمبنای تکنولوژی گروهی میتواند بهعنوان ابزاری باارزش برای فروش تلقی گردد. چنانکه پایگاه دادههایی که در آن اطلاعات مربوط به محصولات و قطعات گنجانده شده، میتواند بهعنوان یک کاتالوگ با انعطافپذیری بالا برای فروشندگان محسوب شود و چنانچه نیازهای مشتریان با محصولات موجود برآورده نمیشود، فروشنده به جستجوی محصولات مشابه در پایگاه دادهها میپردازد که آن محصول میتواند برای نیازهای مشتری مستقیماً استفاده گردد یا تغییراتی در آن ایجاد شود.
بدینترتیب، اتخاذ تکنولوژی گروهی میتواند وضعیت رقابتی یک شرکت در بازار را با مجهزشدن به مزیت رقابتی موجود (انعطافپذیری) بهبود دهد و زمانی که کیفیت محصول دیگر نمیتواند بهعنوان مبنایی برای مزیت رقابتی قلمداد گردد، انعطافپذیری بر مبنای تکنولوژی گروهی میتواند سلاحی جدید برای رقابت محسوب شود، که خود تضمینکننده کیفیت بالای محصول خواهد بود و علاوه بر آن به بهبود سودآوری و ارائه خدمات بهتر به مشتریان نیز میانجامد و ورود سازمان به بازارهای متغیر و رقابتی جدید را تسهیل میکند.
منابع:
1- MINGYUAN, CHEN. (2001). "AMODEL FOR INTEGRATED PRODUCTION PLANNING IN CELLUAR MANUFACTURING SYSTEMS", INTEGRATED MANUFACTURING SYSTEMS. VOL 12, NUMBER 4 PP 2725-284
2- DAVID BEN-ARIEH, (1998), "ANALYSIS OF A DISTRIBUTED GROUP TECHNOLOGY METHODOLOGY."" COMPUTERS AND INDUSTRIAL ENGENEERING, VOL 35 PP. 69-72.
3- JOHN B.JENSEN; MANOJK. MALHOTRA; PATRICK R.PHILIPOOM. (1995) MACHINE DEDICATION AND PROCESS FLEXIBILITY IN A GROUP" TECHNOLOGY ENVIRONMENT" JOURNAL OF OPERATION MANAGEMENT VOL 14,PP 19-39
4- FRAZIER. GREOGORY V, SPRIGGS. MARK T (1996). "ACHIEVING COMPETITIVE ADVANTAGE THROUGH GROUP TECHNOLOGY", BUSINESS HORIZONS, MAY/JULY 1996 -VOL 39.P83 5- BURBIDE, J.L., 1975, "THE INTRODUCTION OF GROUP TECHNOLOGY", .1975HEINEMANN, LONDON, U-K,
6- N.L.HYER AND U.WEMMERLOV, "GROUP TECHNOLOGY AND PRODUCTIVITY" HARVARD BUSINESS REVIEW 62.NO. 4. (JULY-AUGUST 1984):140-149
مدیریت راهبردی [21]
مدیریت کیفیت [17]
مدیریت اسلامی [118]
مدیریت منابع انسانی [58]
مدیریت پروژه [16]
مدیریت بهره وری [13]
مدیریت بحران [8]
خلاقیت و نوآوری [39]
بازاریابی و CRM [53]
مدیریت زنجیره تامین [10]
مدیریت تولید و عملیات [10]
مدیریت/مهندسی ارزش [6]
مدیریت اقتصادی و مالی [21]
مدیریت مشارکتی [8]
مدیریت آموزشی [16]
مدیریت کارآفرینی [10]
مدیریت زمان [6]
مدیریت تغییر [13]
مدیریت بازرگانی [21]
مدیریت استعدادها [5]
مدیریت توسعه [9]
مدیریت ریسک [7]
آینده پژوهی [9]
ارزیابی عملکرد [18]
فنآوری اطلاعات IT [45]
مبانی سازمان ومدیریت [3]
مفاهیم نوین در سازمانها [43]
حسابرسی و حسابداری [8]
تصمیم گیری و تصمیم سازی [3]
ساختار و معماری سازمانی [6]
جنبش نرم افزاری تولید علم [2]
تعالی و بالندگی سازمانی [4]
مدیریت شهری
اقتصاد مهندسی [2]
توانمندسازی [7]
تئوری فازی
انگیزش [2]
رهبری [18]
مهندسی مجدد [16]
مهندسی سیستم ها [2]
فرهنگ و جو سازمانی [9]
سازمانهای یادگیرنده [12]
شبکه های عصبی [2]
اخلاق در سازمان [7]
مدیریت فناوری [8]
مدیریت R & D
مدیریت دولتی [4]
برنامه ریزی [3]
رفتار سازمانی [9]
مدیریت صنعتی [9]
مدیریت عملکرد [3]
بودجه بندی [2]
مدیریت خدمات [3]
مدیریت بومی [15]
تعاونی ها
الگوبرداری
مشاوره مدیریت [3]
طرح تجاری
شرکتهای مادر [2]
برنامه ریزی
قیمتگذاری [2]
هزینه یابی [4]
شبیه سازی
سلامت اداری
تجارت الکترونیک [10]
بنگاه های کوچک و متوسط [3]
مدیریت ایمنی و بهداشت [2]
تئوری پردازی درمدیریت [4]
خصوصی سازی
هوش هیجانی
سازمان ها چابک [2]
سازمانهای مجازی
مدیریت فرهنگی
مدیریت جهانگردی
عدالت سازمانی [5]
روش شناسی تحقیق [4]
مورد کاوی [11]
آرشیو [65]
متن کامل جزوات درسی [2]
دانلود کتاب های مدیریت [5]
آدرس دانشگاههای جهان
KnowledgeManagement [14]
Strategic Management [9]
Marketing [6]
مقالات ترجمه شده [12]
مقالات روح الله تولایی [17]
دانش آموخته فوق لیسانس رشته مدیریت صنعتی و معارف اسلامی دانشگاه امام صادق علیه السلام و هم اکنون دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت صنعتی دانشگاه علامه طباطبائی هستم. پس از سال ها پریشانی از " فقدان استراتژی کلان علمی" که خود مانع بزرگی سر راه بسیاری از تدابیر کلانِ بخشی محسوب می شد، هم اکنون با تدبیر حکیمانه مقام معظم رهبری چشم انداز 20 ساله جمهوری اسلامی ایران مبنای ارزشمندی است که بر اساس آن بتوان برای تعیین تکلیف بسیاری از تصمیمات و امور بر زمین مانده چاره اندیشی کرد. در ابتدای این چشم انداز آمده است : " ایران کشوری است با جایگاه اول علمی ، اقتصادی، ..." مشاهده می شود که کسب جایگاه نخست در حوزه های علم و دانش، آرمان مقدم کشورمان می باشد. این حقیقت، ضرورت هدایت دغدغه خاطرها و اراده ها و توانمندی ها به سوی کسب چنین جایگاهی را روشن می سازد. جهت دستیابی به این چشم انداز، برنامه ریزی ها، تصمیم گیری ها، تدارک ساز وکارهای متناسب و اولویت بندی آن ها، تعاملات و تقسیم کارها و ... جزء اصول و مبانی پیشرفت و توسعه تلقی می شوند. اولین گامی که جهت توسعه دادن مرزهای علم باید طی کرد، یادگیری حدود مرزهای علم می باشد. بر این اساس اینجانب به همراه تعدادی از دوستانم در دانشگاه امام صادق(ع) و دیگر دانشگاه ها جهت ایجاد یک حرکت علمی و ایفای نقش در جنبش نرم افزاری تولید علم بوسیله معرفی سرحد مرزهای علم و دانش ، اقدام به راه اندازی "پایگاه مقالات علمی مدیریت" نمودیم. هم اکنون این پایگاه بیش از 2500 عضو پژوهشگر و دانشجوی مدیریت دارد و مشتاق دریافت مقالات علمی مخاطبین فرهیخته خود می باشد.


